به معنى گودال و حفره است نه قبر « 219 » . « و الفرس لم تعرف القبور و انما كانت تغيب الموتى فى الدهمات و النواويس « 220 » اين جمله در كتاب تاريخ پيامبران و شاهان چنين ترجمه گرديده است . « زيرا ايرانيان قبورى نداشته‌اند و مردگان خود را در دخمه‌ها و سنگ - هاى كنده‌كارى شده نهان مىساختند . بنابراين « ناوس » به صورت سنگ كنده كارى شده ترجمه گرديده است . ابو دلف مسعر بن مهلهل الخزرجى كه بايران سفر كرده و كتاب خود را بسال 341 ه . نوشته ، درباره شهر رى مينويسد . « در نزديكى شهر كوهى بنام طبرك واقع است اين كوه مشرف بر شهر است و در آن ساختمانهاى قديم ايرانى و تابوت‌هاى سنگى موجود است « 221 » . » جمله ابو دلف چنين است . « و يشرف على مدينه جبل يعرف بطبرك فيه ابنيه و آثار الفرس و نواويس « 222 » » ولاديمير مينورسكى در حواشى كتاب « ناوس را آتشكده دانسته و در ترجمه فارسى سفرنامه ابو دلف « ناوس » گور سنگى ترجمه گرديده است . با توجه بشواهد باستانشناسى « ناووس » همان گورهاى سنگى سرباز و شبيه بتابوتى است كه در دخمه‌ها براى نهادن مردگان ساخته ميشد « 223 » ابو عبد الله كرام ( در گذشته بسال 255 ه . ) پيشواى كراميان خراسان كه به زمان عبد الله بن طاهر ميزيست كتابى بنام « عذاب القبر » دارد كه در آن مىنويسد : « جمله گناهان از لواطه و زنا و استمنا و دزدى كردن و گواهى دروغ دادن پنهان بتوان كرد ، الا خمر خوردن كه پنهان نميتوان كرد و آب روى مردم ببرد با او هيچ نفاق نتوان كرد پس من جمله كباير بر شما مباح كردم الا خمر كه

--> ( 219 ) - تاريخ پيامبران و شاهان - ص 44 . ( 220 ) - تاريخ پيامبران و شاهان زيرنويس ص 44 . ( 221 ) - سفرنامه ابو دلف - ترجمه ابو الفضل طباطبائى ص 72 . ( 222 ) - رى باستان ج 1 ص 18 . ( 223 ) - ناوس : آنجا كى مرده بنهند السامى فى الاسامى ص 59 .